Çocuk ve PC (Bilgisayar) Oyunları

Aileler Kontrollü Kullanım İçin Neler Yapabilirler?

Günümüzde PC oyunları küçük yaş grubundan ergenler, hatta yetişkinlerde dâhil herkesin ilgi odağında. PC oyunları özellikle çocuklarda haz duygusunu açığa çıkartmakta ve çocukların uzun süre oynamaktan bıkmamalarına, kendi istekleriyle bırakmakta zorlanmalarına yol açabilmektedir. Özellikle video oyunu oynamak konusunun evde, özellikle dış mekânlarda aileleri zorladıklarını,  çocuklarıyla bu konu da sık sık sorun yaşadıklarını, aile içi tartışmalara yol açtığını görüyoruz. Aileler, bu durumla nasıl başa çıkacakları, çocuklarına nasıl sınır koyacakları, özellikle internet ve oyun dünyası ortamında çocuklarının güvenliklerini nasıl sağlayacakları konusunda zorlanıyorlar. Öncelikle kabul etmek gerekir ki çocuklar video oyunu oynarken eğleniyorlar, bundan zevk alıyorlar ve bu hayatlarının bir parçası konumunda. Çocukların bu isteklerini tamamen yok saymak, görmezden gelmek sorunları daha da arttıracak, çocuğa ailesi tarafından anlaşılmadığı ve bir birey olarak kabul edilmediği hissini yansıtacaktır. Ancak bilimsel çalışmalar çok fazla video oyunu oynamanın, çocuğun bilişsel, duygusal ve sosyal gelişimine zarar verdiğini göstermektedir. Ayrıca çocuklarda uzun vadede kötüye kullanım ve oyun bağımlılığı için de büyük risk oluşturmaktadır. Peki, ebeveynler çocuklarının video oyunu oynamasını nasıl denetleyebilirler?

Ebeveynler öncelikle bu denetimde amacın çocuklarını sürekli kontrol etmeleri ya da sözlerinin dışına çıkmamalarını sağlamak olmadığını bilmelilerdir.  Burada amaç çocuğun aşırı video kullanmasını engellemek, yaşıtlarına uygun olmayan içerikleri olan video oyunu seçmelerine engel olmak ve bu anlamda kendilerini kontrol edebilmeyi öğrenebilmeleri için onlara yardımcı olmak olmalıdır.

Bunun için neler yapılabilir?

1. Oynadıkları oyunu ve içeriğini öğrenin. Çocuğunuzla oynadığı oyun hakkında sohbet edin. Çocuğunuzun ilgi alanlarını tanımak ve onu dinlemek çocuğunuzla yakınlığınızı arttıracak ve oyun ile ilgili onaylamadığınız görüşlerinizin açıklanmasında kolaylık sağlayacaktır. Aşırı şiddet, korku içeren ya da cinsel içerikli oyunlar oynanmasına izin verilmemelidir. Çocuğunuzun hangi oyunları ve ne kadar süre oynayacağına siz karar vermelisiniz, bu sizin ebeveynlik görevlerinizdendir. Beraber hangi oyunlar oynayabileceğinin listesini oluşturun.
2. Çocuğunuzun oyun oynama süresi ve günlerini belirleyin. Bu süre okul dönemlerinde hafta sonu 30 dk.- 1 saati, tatillerde ise 2 saati aşmamalıdır. Hayatlarının her döneminde 2 saati aşmamalıdır şeklinde düşünülmelidir. Çocuklar her gün video oyunu oynamamalıdır, bağımlılık gelişmemesi için arada mutlaka boşluklar oluşturulmalıdır. Oyun oynanmayacak günler önceden belirlenmelidir. Örneğin hafta da 3 gün olacak şekilde ve hangi günler olduğu belirtilmelidir.
3. Yazılı sözleşme yapın: Ailenin tüm üyelerini içeren bir aile toplantısı düzenleyin ve planladığınız kuralları net, anlaşılır şekilde not ederek her iki tarafında anladığından emin olduğu yazılı bir sözleşme yapın. Çocuğunuzun hangi oyunları oynayacağını, hangi günlerde ve sürelerde oynayacağını not edin. Aynı zamanda ödev yapmak, öz bakım gibi sorumluklardan sonra ancak oynayabileceği de kurallar arasında mutlaka olmalıdır. Çocuklar genellikle evin salon, oturma odası gibi ortak alanlarında oynamalı ve genellikle taşınabilir olmayan bilgisayar gibi cihazlarda oynaması sağlanmalıdır. Küçük çocuklarda özellikle süresinin dolmaya başladığını haber vermek için ara ara hatırlatmalar yapılabilir.( 10 dk. kaldı, 5 dk. kaldı gibi.) Kurallara uyulmadığında hangi yaptırımların uygulanacağının da bu sözleşmeye not edilmesi ilerde hatırlanması açısından faydalı olacaktır.
4. Kurallar, aileler tarafından takip edilmeli ve esnetilmemelidir: Aileler yorgun olduklarında, işleri olduğunda kuralları esnetebilmektedir. Ancak bu çocuklarda kuralların esneyebileceği düşüncesi oluşturmakta ve bu da ileri dönemlerde kuralların tekrar uygulanması noktasında aile içi tartışmaları ve sorunları beraberinde getirmektedir. Aileler kuralların uygulanması noktasında mutlaka tutarlı olmalıdırlar. Ebeveynler kuralları esneterek aslında onların da kural ihlali yaptığı konusunda onlara yanlış rol-model olduklarını unutmaması gerekir. Aileler Google Family Link gibi bazı uygulamalardan da çocuklarının kullanım sürelerini ve içerikleri takip edebilirler.
5. Çocuklarınızla bağlarınızı güçlendirin: Çocuklar video oyunlarına eğlenmek için yönelmektedirler. Bunun yerine çocuğunuza başka oyunlar, spor gibi eğlenebileceklerini görebilecekleri, deneyimleyebilecekleri seçenekler sunun. Beraber oynayabileceğiniz vakit geçirebileceğiniz aktiviteler planlayın. Bu, hem kurallara uymak istemeyen çocuğunuzla oluşacak ev içi tartışmaları azaltacak hem de çocuğunuzla bağlarınızı güçlendirecek ve sürekli oyun oynama isteğiyle baş etmesini sağlayacak becerileri geliştirebilmesini sağlayacaktır.
6. Kurallara uyulmadığında yaptırımlar uygulayın: Çocuğunuz kurallara uymadığında bir yaptırımda bulunmak gerekir. Bu yaptırım mutlaka bu kural ihlalinin hemen sonrasında uygulanmalıdır. Örneğin 3 gün video oyunu oynayamama ya da büyük çocuklar da internet kullanımı, sosyal medya kısıtlamaları gibi.

• EĞER YAPTIRIMLARA RAĞMEN HALA ÇOCUĞUNUZ ÇOK FAZLA OYUN OYNUYOR VE GÜNÜN BÜYÜK BÖLÜMÜNÜ OYUN OYNAYARAK GEÇİRİYORSA,
• SÜREKLİ OYNAMA İSTEĞİ DEVAM EDİYOR, PC ELİNDEN ALINDIĞINDA ÖFKE NÖBETLERİ, SALDIRGANLIK GİBİ TEPKİLERE YOL AÇIYORSA
• ÇOCUĞUNUZDA DİĞER OKUL, SPOR GİBİ BAŞKA AKTİVİLERE KARŞI İSTEKSİZLİK OLUŞTURUYORSA
• BU DURUM SORUMLUKLARINI AKSATIYORSA, ÖZBAKIM, UYKU-BESLENME GİBİ FİZİKSEL İHTİYAÇLARINI KARŞILAMASINI ETKİLİYORSA
• ÇOK OYUN OYNAMASI, ÇOCUĞUNUZUN OKUL-AİLE-ARKADAŞ İLİŞKİLERİNİ YANİ İŞLEVSELLİĞİNİ ETKİLİYORSA
• ALTTA YATAN BİRÇOK RUHSAL BOZUKLUK RİSKİ VE OYUN BAĞIMLILIĞI AÇISINDAN MUTLAKA BİR ÇOCUK VE ERGEN PSİKİYATRİSİ UZMANI’NDAN DESTEK ALMALISINIZ.